Twój binzes to handel? Zakaz pracy w święto może Cię nie dotyczyć
W dniu 26.10.2007 r. weszła w życie nowelizacja kodeksu pracy zakazująca pracy w placówkach handlowych w święta. Zgodnie z wprowadzonym do kodeksu pracy art. 1519a praca w święta oraz w święta przypadające w niedziele w placówkach handlowych jest niedozwolona.
Zakaz dotyczy 12 dni świątecznych wyszczególnionych w ustawie z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Nowy Rok, Wielkanoc, 1 i 3 Maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, Boże Ciało, Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, Wszystkich Świętych, Święto Niepodległości oraz święta Bożego Narodzenia).
W wyżej wymienione dni świąteczne nie mogą pracować osobyzatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru, jak również spółdzielczej umowy o pracę. Należy podkreślić zakaz ten nie jest równoznaczny z zakazem handlu w święta. W szczególności nie obejmuje on samych przedsiębiorców - właścicieli placówek handlowych, a także osób świadczących usługi na podstawie umów cywilnoprawnych, czyli np. zleceniobiorców. Innym legalnym sposobem na zatrudnianie w święta może być odpowiednia zmiana czasu rozpoczęcia pracy w regulaminie pracy. Odpowiednie ustalenie w regulaminie pracy czasu rozpoczęcia doby pracowniczej może spowodować częściowe „nałożenie się" tej doby na dzień, w którym przypada święto. Zakaz nie dotyczy również niedziel. Odnośnie pracy w niedzielę w mocy pozostają przepisy kodeksu pracy, pozwalające na zatrudnienie w tych dniach w placówkach handlowych przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności.
Pojęcie placówki handlowej, istotne dla zakresu obowiązywania zakazu nie zostało zdefiniowane w kodeksie pracy. W praktyce bardzo istotne są interpretacje tego pojęcia dokonane przez Państwową Inspekcje Pracy. Taka interpretacja została przedstawiona tuż przed Dniem Wszystkich Świętych (01.11.2007r.), kiedy znowelizowane przepisy zostały po raz pierwszy zastosowane w praktyce. W wydanym stanowisku Państwowej Inspekcji Pracy (DPR-079-578/JS/MF/07) przyjęto, że pojęcie placówki handlowej obejmuje co do zasady wszelkie instytucje i zakłady, których główną działalnością jest działalność handlowa, zarówno hurtowa, jak i detaliczna. Czy jednak wszystkie? W powołanym stanowisku PIP stwierdzono, że w odniesieniu do aptek, które - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne są placówkami ochrony zdrowia publicznego, w których osoby uprawnione świadczą usługi farmaceutyczne, zakaz nie obowiązuje. Istnieją także takie placówki handlowe, dla których określenie obowiązywania przepisów o zakazie pracy budzi kontrowersje. Dotyczy to m.in. przedsiębiorców prowadzących stacje paliw, którzy ze względu na swoją szczególną rolę w zaspokajaniu codziennych potrzeb ludności ostatecznie nie byli podmiotami kontroli. Nie tylko jako ciekawostkę można potraktować interpretację Państwowej Inspekcji Pracy, według której sprzedaż zniczy na cmentarzach w dniu 01.11. jest działalnością użyteczności publicznej i taka działalność nie będzie przedmiotem kontroli. Interpretacja ta świadczy bowiem o niejasności przepisów o zakazie pracy w święta. Wszystkie wyżej powołane (odnośnie stacji benzynowych, aptek, sprzedaży zniczy) interpretacje Państwowej Inspekcji Pracy są próbą wyjaśnienia tych niejasności, trudno jednakże przewidzieć, jak niejasności te będą interpretowane przez sądy.
Podobnych trudności interpretacyjnych nie sprawiają przepisy dotyczące sankcji grożących przedsiębiorcom naruszającym zakazy. Ustawodawca określił je w sposób dostatecznie jasny: Państwowa Inspekcja Praca nałożyć może mandat (grzywnę) w wysokości od 1.000 do 2.000 zł, a w przypadku rażącego naruszenia, którym mogłoby być np. notoryczne naruszanie zakazu - PIP może skierować wniosek do sądu grodzkiego o ukaranie grzywną w wysokości do 30.000 zł.